قند پارسی

کاتبی ترشیزی

کاتبی ترشیزی نیشابوری، شمس الدین محمّد بن عبداللّه، (م839) از روستای طرق و راوش میان ترشیز و نیشابور. در جوانی به نیشابور رفته و خط را از مولانا نسیمی فراگرفت. سپس در هرات پیش بایسنقر رفت و مدایحی درباره‌ی او سروده است. سپس به شیروان عزیمت کردو به ابراهیم شاه شیروانی منتسب شد، بعد از آن پیش اسکندر بن قره یوسف ترکمانی رفت. چون خوشنویس بود تخلص خود را کاتبی برگزید و چون ورزشکار بود به «پهلوان» معروف بوده است. تصوف را نزد صاین الدین ترکه[1] فرا گرفت، روی از جهان برگرفت و از وی اجازت گرفته به گیلان و طبرستان و استرآباد رفت، و در آن جا به پیروی گنجوی به سرودن «پنج گنج» پرداخت، و پیش از به پایان رساندن در وبای 839هـ/5-1436م درگذشت.» (مشترک 500:7) و (استانبول – دانشگاه، ص232)

[1] صاین الدین علی ترکه‌ی خجندی، ابو محمّد علی بن افضل الدین محمّد. پدرانش از خجند بوده، وی به سمرقند آمده، سپس به مصر رفته و برگشته و در اصفهان به تدریس می‌پرداخته است. قاضی شهر یزد شده، شاهرخ (779-850هـ) برای محاکمه‌اش به هرات فراخوانده، تکفیر شده، و منکر گفته‌های خود گشته‌و سرانجام در همان شهر، در ذیحجه‌ی 830 یا 835هـ/1427 یا 1432م درگذشته است.» (مشترک 978:2)